ENTEGRE LOJİSTİK YÖNETİMİ ©, Eylül 2008, 700 sayfa

© Murat Erdal, Ömer Faruk Görçün, Özhan Görçün, Mehmet Sıtkı Saygılı

 

Yayınevi: Beta Basım Yayım A.Ş., Tel: 0212-511 54 32 - 519 01 77 

İÇİNDEKİLER 

 

1. PERAKENDE LOJİSTİĞİ

Perakendecilikte lojistik yönetimi; doğru planlama ve operasyon, perakende işletmelerin rekabet avantajı haline gelmiştir. Ürün çeşitliliği arttıkça, tam zamanlı sevkıyat, izlenebilirlik, dağıtım merkezi ve mağazalar arasındaki transferler ile depo ve raf arasındaki akışların yönetimi ve kontrolü giderek zorlaşmaktadır. Bu nedenle perakende sektöründe lojistik ile ilgili personelin görev ve sorumluluk alanları her geçen gün büyümektedir. Lojistik müdürlerinden başlayarak, dağıtım sevkiyat yöneticileri, depo personeli, forklift ve teslimat operatörlerine kadar tüm zincir bir ekip olarak çalışmak mecburiyetindedir.

Perakende lojistik yönetimi, satınalma, tedarikçi ilişkileri ve envanter yönetimi ile birlikte bir süreç içerisinde değerlendirilmektedir. Perakende lojistiği, maliyetlerin azaltılması, hizmet kalitesinin artırılması ve müşteri memnuniyetinin sağlanmasında en güçlü kaldıraçlardan biri olmuştur.

Anahtar Sözcükler: 

-Perakende Lojistiği  

-Perakende Tedarik Zinciri Yönetimi

-Dağıtım Merkezi Yönetimi

-Depo Tasarımı ve Depo Yönetimi

-Etkin Tüketici Cevaplama

-İşbirliğine Dayalı Tahmin Planlama ve İkmal

-Perakendecilikte Lojistik İnsan Kaynakları

-Uluslararası Perakendecilik

-Elektronik Perakendecilik

 

  

2. GIDA LOJİSTİĞİ 

 

Gıda lojistiğinde ilk akla gelen kavram soğuk zincir kavramıdır. Soğuk zincir ürünlerin korunması için gerekli olan ısıların taşıma, depolama, elleçleme ve diğer lojistik faaliyetlerin tamamında sağlanması ve sürdürülmesidir. Gıda ürünlerinin taşınmasında ve depolanmasında en önemli ilke ise soğuk zincirin kırılmamasıdır. Ürünün korunması için gerekli olan ısı lojistik sürecin tamamında (depolama, elleçleme, taşıma) sürdürülmelidir. Herhangi bir süreçte ürünün korunduğu ısının

değişmesi ürünün bozulmasına ve içerisinde zararlı mikroorganizmalar ve canlıların çoğalmasına neden olmaktadır.

 

Anahtar Sözcükler:

-Gıda Lojistiği ve Taşımacılığı

-Isı Kontrollü Konteyner ve Araçlar

-Gıda Güvenlik Sistemleri

-Bozulabilir Ürünlerin Karayolu ile Taşınmasına İlişkin Sözleşme (ATP Konvansiyonu)

-Kritik Nokta Kontrol Analizi (HACCP)

-Araç İçi Soğutma Sistemleri

 

3. TEKSTİL LOJİSTİĞİ 

 

Tekstil ürünleri kullanılan hammaddenin özelliklerine de göre farklı sınıflarda yer alabilmektedir. Bu açıdan Tekstil ürünleri “Doğal Hammadde Tekstil Ürünleri” (Pamuk, Yün, Jüt Keten, Rami vs..) ve “Sentetik Hammadde Tekstil Ürünleri” (Polyester, Naylon, Perlon) olmak üzere iki bölüme ayrılmaktadır.  Doğal Hammadde Tekstil Ürünleri tarım ve hayvancılık Kökenli iken, sentetik ürünlerin büyük bölümü petrol türevi sanayi ürünleridir.

 

Tekstil sektörü için lojistik faaliyetler hayati bir önem taşımaktadır. Bunun nedenleri arasında ürünlerin devir hızının yüksek olması ve pazardaki talebin dönemsel olması gelmektedir. Tekstil ürünlerinin belirli bir dönemde pazara arz edilmeleri gerektiğinden tedarik zinciri ile ilgili planlamanın mükemmel olması gerekmektedir. 

Tekstil tedarik zinciri; ürünlerinin hammaddelerini ürün toplama, etiketleme, ütüleme, askılama, sipariş alma, taşıma, dağıtım kanallarının kontrolü, teslim ve tersine lojistik süreçleri içinde yer alan birimlerin oluşturduğu zincire denir. Bu zincire günümüzde kalite kavramı ve sürecin her alanında yalın ve çevik lojistik uygulamaları da eklenmiştir.

 

 

Anahtar Sözcükler:

- Tekstil Lojistiği

- Tekstil Tedarik Zinciri

- Tekstil Ürünlerinin Taşınması ve Depolanması

- Tekstil Ürünlerinin Ambalajlanması

- Tekstil Ürünlerinde Standartlar, Yeşil Nokta (Grune Punkt), Ekolojik Etiket (Ekoteks)

 

4. ELEKTRONİK ÜRÜN LOJİSTİĞİ

 

Elektronik sektörü rekabetin en yoğun olduğu sektörlerin başında gelmektedir. en iyi, en ekonomik, en uygun boyut (çoğunlukla en küçük), en hızlı ürünler rekabette öne çıkmaktadırlar. Belirli standartlardaki ürünlerin en hızlı şekilde, en düşük fiyatla hedefteki tüketiciye ve pazara ulaştırılmasında rekabet önemlidir.

 

Elektronik ürünler, yapıları itibari ile “özellikli ürünler”, “en son teknoloji ürünleri” veya “teknik açıdan yüksek tasarımlı ürünler” şeklinde değerlendirilmektedir. Bu nedenle elektronik ürünlerin taşıma, yükleme, boşaltma, depolama safhalarında pek çok üründen farklı olarak özel önem ve dikkat göstermek gerekmektedir.

 

Anahtar Sözcükler:  

-Elektronik Ürün Lojistiği

-Elektronik Ürünlerin Taşınması ve Depolanması

-Elektronik Ürünlerin Ambalajlanması

-Elektrik ve Elektronik Cihazlarda Belirli Tehlikeli Maddelerin Kullanılmasını Sınırlandıran Avrupa Birliği Direktifi 2002/95/EC EU-RoHS Direktifi

- 2002/96/EC sayılı “Elektrikli ve Elektronik Ekipman Atıkları Direktifi (WEEE)

-Elektronik Ürün Ambalajlarında Kullanılan Koruyucu İşaretler

 

5. OTOMOTİV LOJİSTİĞİ

 

Otomotiv tedarik zinciri süreci; tamamlanmış otomobillerin (yeni fabrika üretimi veya ikinci el) taşıma operasyonları (kara, hava, deniz, demiryolu), gümrük, sigorta, elleçleme, depolama, istifleme, tedarikçi sipariş izleme, talep tahminleri, envanter yönetimi, lojistik bilgi sistemi, kalite ve hasar yönetimi, dağıtım, iade işlemleri, katma değerli işlemleri; etiketleme, fiyat-barkodlama, müşteri taleplerine göre aracı hazırlama, PDI (Pre-Delivery Inspection), rota ve araç planlaması ve maliyet optimizasyonu ile sevkiyatını (yükleme ve varış zamanı planlama) kapsayan tüm faaliyetleri içermektedir.

 

 

Anahtar Sözcükler:

-Otomotiv Sektörü ve Lojistik 

-Tamamlanmış Ürün Lojistiği

-Yedek Parça Lojistiği

-İkinci El Otomobil Lojistiği

-Karayolu Çoklu Taşıyıcı, Denizyolu Araç Taşıyıcı, Demiryolu Oto Kuşet

 

  

 6. FUAR ve ETKİNLİK LOJİSTİĞİ

 

Fuar ve etkinlikler (konferans, kongre, sempozyum, sergi, tanıtım kampanyası vb.) günümüzde dünya ticaretinin ayrılmaz bir parçası olup, işletmelerin pazarlama – tutundurma stratejilerinde önemli bir işlevi bulunmaktadır. Belirli bir zaman aralığında ve belirli bir amaç doğrultusunda düzenlenen fuarlar, hedef pazarlara işletme ürün ve hizmetlerinin tanıtıldığı, satıcı ve alıcıların; bir bakıma arz ve talebin bir araya geldiği buluşma noktalarıdır. 

İşletmeler fuar lojistiğinde öncelikle deneyim aradıklarını belirtmektedirler. Yurtiçi ve uluslararası farklı özelliklere sahip fuarlara katılım işletmelere belirli bir bilgi birikimi ve tecrübe kazandırmaktadır. Farklı coğrafya ve kültürel özelliklerde organizasyonun yapılması ve zamana karşı bir yarışın gerçekleştirilmesi hiç de kolay bir iş değildir.

 

Lojistik işletmelerinde fuar Bölümünün öncelikleri içinde; transfer edilecek malzemenin gidiş ve geliş süreçlerinde mükemmeliyet, zaman yönetiminde sıfır hata, fuar organizasyonun temel özelliklerinin bilinmesi, sağlıklı taşıma planlaması ve organizasyonu, taşıma belgelerinin hazırlanması (ATA Karnesi vd.) başı çekmektedir.

 

 

Anahtar Sözcükler:

-Fuar Lojistiği  

-Ata Karnesi  

-Fuar Stantları ve Malzemelerinin Taşınması  

-Fuar ve Etkinlikler İçin Dış Ticaret Operasyonları  

-Fuar Operasyonlarında Düzenlenen Belgeler

 

 

7. PROJE ve İNŞAAT LOJİSTİĞİ

 

Proje ve inşaat lojistiği operasyonel süreçler ve gerçekleştirilen lojistik faaliyetlerin genel kargo ve yük operasyonlarından farklılık arz etmesinden dolayı Spesifik operasyonlar olarak tanımlanabilmektedir. Operasyonu gerçekleştirilecek malın farklı ebat ve özellikler taşıması taşıma ve elleçleme operasyonlarının da her sefer de farklılaşması anlamına gelmektedir. Dolayısıyla uygulanan lojistik çözümler her operasyon için farklı biçimlerde söz konusu olabilmektedir.

  

Uluslararası taşımacılık kapsamında gabari dışı kabul edilen ağır ve hacimli yükler ile tesislerin (santral, fabrika taşınmaları gibi) taşınması özel proje taşımacılığı olarak değerlendirilmektedir.

 

Proje Lojistiğinde Taşınan Tesisler;

 

 

Anahtar Sözcükler:

-Proje ve İnşaat Lojistiği

-Ağır ve Havaleli Yükler

-Özel İzinler

-Low Bed ve Havuzlu Low Bed Araçlar

-Gabari Yükler

 

8. TEHLİKELİ MADDE LOJİSTİĞİ

 

Tehlikeli maddeler, doğaları gereği, içerik ve durumları itibariyle dikkatsizlik ve kazalar sonucunda çevre güvenliğini, hayvanları, insanları ve genel güvenliği tehlikeye düşüren maddeler olarak tanımlanmışlardır. Bu maddelerin karayolu ile taşınması çevrede yanıcı, yakıcı, patlayıcı, aşındırıcı ve zehirleyici etkileri olan çeşitli kaza risklerini ortaya çıkartmaktadır. Bu risklerin en düşük seviyeye indirilmesi için tehlikeli maddelerin taşınma şartları çeşitli konvansiyonlar ve uluslararası anlaşmalarla bir düzene bağlanmıştır.

 

Anahtar Sözcükler:

-Tehlikeli Madde Lojistiği

-Tehlikeli Maddelerin Taşınmasına İlişkin Yasal Düzenlemeler

-Uluslararası Denizyolu ile Tehlikeli Maddelerin Taşınması (IMDG)

-Uluslararası Karayolu ile Tehlikeli Maddelerin Taşınması (ADR)

-Uluslararası Demiryolu ile Tehlikeli Maddelerin Taşınması (RID)

-Koruyucu Donanımlar

-Tehlikeli Madde Sınıfları ve Etiketleri

 

 

9. PETROL ve TÜREVLERİ LOJİSTİĞİ

 

Petrol ve türevi ürünler özellikleri itibarıyla tehlikeli maddeler sınıfında yer alırken, aynı zamanda sıvı maddeler olarak da tanımlanabilmektedir. Bu ürünler arasında petrol türevi olarak benzin, dizel, nafta, tiner ve diğer petrol türevi maddeler yer almaktadır. Bu maddelerin taşınması, depolanması ve diğer lojistik süreçlerinde özel koşullar gerektirdiği için aynı zamanda özel yükler olarak da görülebilmektedirler. Dolayısıyla bu ürünlerin lojistik operasyonlarında taşıma araçları, depo alanları özel olarak tasarlandığı gibi aynı zamanda elleçleme faaliyetleri de özel olarak gerçekleştirilmektedir. 

 

Anahtar Sözcükler:

-Petrol ve Türevleri Lojistiği

-Tanker ve Silobaslar

-Akaryakıt Dağıtım Sistemi ve Bayiler

-Akaryakıt Terminalleri

 

10. BOYA ve TÜREVİ MADDELER LOJİSTİĞİ 

 

Boya ve türevleri özellikleri itibarıyla tehlikeli madde sınıfına girmektedir. Dolayısıyla bu tür ürünlerin insan ve diğer varlıkların hayatlarının yanı sıra çevreye ve diğer ekonomik kaynaklara da etkileri söz konusu olabilmektedir. Bu anlamda boya ve türevlerinin diğer ürünlerden farklı bir biçimde depolanması, taşınması ve elleçlenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla boya ve türevlerinin taşınması diğer tehlikeli maddelerde olduğu gibi Uluslararası Karayolu ile Tehlikeli Maddelerin Taşınması Konvansiyonuna (ADR) uygun bir biçimde gerçekleştirilmesi zorunluluktur.

 

 

Anahtar Sözcükler:

-Boya ve Türevi Maddeler Lojistiği

-UN Numarası

-Yanma ve Yoğuşma Dereceleri

11. HASTANE ve İLAÇ LOJİSTİĞİ

 

Hastane Lojistiği, sağlık hizmeti veren özel veya kamu hastanelerinin ihtiyaç taleplerinin belirlenmesinden, ilaçlar ve ameliyat malzemeleri belirlenmesi, satınalma süreçleri, hastane içi ve dışına dönük taşımalar ve  hastane atıklarının toplanması ve imha tesislerine gönderilmesi sürecini kapsamaktadır.

 

      Anahtar Sözcükler:

 

-Hastane ve İlaç Lojistiği

-Isı Kontrollü Araçlar ve Depolar

-Sağlık Kuruluşlarında İlaçların Dağıtılması ve Korunması

-FEFO, FIFO

 

12. GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIK LOJİSTİĞİ

 

Hasarlı, defolu ve ömrünü tamamlamış ürünlerin tamir, bakım, ayrıştırma veya yok etme amacıyla tedarik zinciri içerisinde aksi yönde hareket etmesidir. Bu tür yaklaşım işletmelerde yeşil yönetim olarak adlandırılan, kaynakların doğru kullanımı ve geri dönüşüm kültürünün geliştirilmesi şeklinde açıklanabilecek bir anlayışı beraberinde getirmektedir

 

Anahtar Sözcükler:

 

-Atık ve Geri Dönüşüm Lojistiği

-Tersine Lojistik

-Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu

-Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği

-Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği

- İZAYDAŞ

-Yeşil Yönetimi

- ISO 14000

 

13. CANLI HAYVAN TAŞIMACILIĞI

 

Canlı hayvan taşımacılığında temel kural, eşya taşımacılığında araç hacmi kullanımındaki verimlilik uygulamaları yani tüm hacme göre eşyayı doldurma yani kapasite kullanımındaki verimlilik  esası canlı hayvan taşımacılığında uygulanabilir değildir. Sürece konu olan unsurlar özel bir kavram olan “Hayvan Refahı”  ile taşınmalıdır. Hayvanlar eşya  gibi istiflenemezler. Dolayısı ile sırt sırta, üst-üste, mesafe ayrımı yapmadan yan yana taşınamazlar.

 

Canlı Hayvanların muayene ve taşıma gibi lojistik süreçlerinde özel koşullara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu koşulların başında özel donanımlı araçlara ve taşıma sürecinin tüm aşamalarında veteriner bakım ve kontrolüne ihtiyaç vardır.

 

Anahtar Sözcükler:

-Canlı Hayvan Taşımacılığı

-Hayvan Refahı (Animal Welfare) Kavramı

-Canlı Hayvan Taşımasında Kullanılan Oluklu Araçlar

-Aşılama, Dezenfeksiyon, Karantina

-Veteriner Sağlık Raporu

-Demiryolu, denizyolu, karayolu veya havayolu ile canlı hayvan taşımacılığı

 

14. TOPLAM İŞ GÜVENLİĞİ VE RİSK YÖNETİMİ

 

İş sağlığı ve güvenliği sistemi iş yerinde meydana gelebilecek kazaların önlenmesi, kaza risklerinin azaltılması ve risklerin tanımlanarak gerçekleşmelerinin engellenmesi için gerekli altyapıyı sağlamaktadır. Diğer bir ifade ile iş yeri ile ilgili risklerin belirlenerek minimize edilmesi için gerekli yol haritası söz konusu sistem ile belirlenebilmektedir.

 

İş Güvenliği Kültürü

 

İşletmenin tüm çalışanlarının benimsediği ve işlerini yapmaya başlamadan, işlerini yaparken ve iş bıraktıktan sonra uyguladıkları sistematik bir iş güvenliği anlayışı olmalıdır. Bu iş güvenliği anlayışı işetmenin tüm departmanları ve çalışanlarında aynı bilinçle uygulanmalıdır.

 

Anahtar Sözcükler:

-Toplam İş Güvenliği ve Risk Yönetimi

-Risk Analizi

-Risk Değerlendirme

-Risk İşaretleri

-Yasal Düzenlemeler

- OHSAS 18001 Standartları